Коргошунсуз балалык! Кант шаарында бала бакчалардагы коргошун менен булгануу коркунучу боюнча пилоттук изилдөө жүргүзүлдү.
Канттагы экологиялык кырдаал Кыргызстандагы жалпы экологиялык кырдаал менен тыгыз байланышта, ага абанын сапаты, суунун сапаты жана биологиялык ар түрдүүлүк маселелери кирет. Шаарда айлана-чөйрөнү коргоо жана коомдук саламаттыкты сактоо маселелерин чечүүчү райондук санитардык-эпидемиологиялык көзөмөл борбору бар.
2025-жылдын ноябрь айында Кантка пилоттук сапарынын жүрүшүндө Кыргыз Республикасынын Саламаттыкты сактоо министрлигинин Оорулардын алдын алуу жана мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөл департаментинин кызматкерлери беш бала бакчада оюн аянтчаларын жасалгалоо үчүн колдонулган боёктордогу коргошундун курамын аныктоо үчүн маалыматтарды чогултушкан.
Үлгүлөр пилоттук жерлерден чогултулуп, атайын түзүлүш – Thermo Scientific Niton XL3t700S көчмө рентген флуоресценция анализаторунун жардамы менен талданды.
Мектепке чейинки билим берүү мекемелеринде төмөнкү товарлардагы жана буюмдардагы коргошундун деңгээли өлчөнгөн: топурак, оюн аянтчаларындагы оюн жабдууларынын бетиндеги боёк, имараттардын ичиндеги полдордун, дубалдардын жана тосмолордун бетиндеги боёк, идиш-аяк жана ашкана идиштери (алюминий, эмаль, пластик), оюнчуктар, балдар кийимдери жана матрацтар.
Балдар кездемелеринде жана матрацтарында (22/0) үлгүлөрдө коргошун болгон эмес.
Оюнчуктарда (32/4) 4 үлгүдөн (155 ppm - 1081 ppm) тышкары, көбүнчө коргошун жок болгон.
Идиштерде (51/4) айрым үлгүлөрдө коргошун бар экени байкалган (металл 326 - 865 ppm).
Боёкто (114/84) коргошундун курамы 70% дан ашык (2 -1807 мг/см2 ) болгон .
Пилоттук изилдөө көрсөткөндөй, бала бакчаларда коргошун менен булгануунун алдын алуу үчүн боёк сатып алууга көзөмөлдү күчөтүү зарыл. Боёк сатып алууда менеджерлер анын баасына гана эмес, курамына да көңүл бурушу керек. Боёктун курамын текшерүү үчүн жеткирүүчүлөр сертификат көрсөтүүгө милдеттүү болушу керек.
Оюнчуктар жана идиш-аяктар да өзгөчө көңүл бурууну талап кылат. Идиш-аяк сатып алууда, керамикага жылтырактык, жарыктык жана бышыктык берүү үчүн глазурларга жана боёкторго коргошун кошуларын унутпаңыз. Ачык түстөгү буюмдар (кызыл, сары, жашыл, кызгылт сары) жана алтын/сары каптамалары бар декоративдик элементтер өзгөчө кооптуу.
Оюнчуктарга келсек, жыгач жана желим оюнчуктардагы ачык түстөр, айрыкча сары түстөр, коркунуч жаратышы мүмкүн экенин эстен чыгарбоо керек. Ошондой эле, балдардын эски оюнчуктарды чайнап алышына жол бербөө жана жаңыларын кылдаттык менен тандап, кадыр-барктуу өндүрүүчүлөрдөн тандап алуу маанилүү.
Кант шаарында жана Бишкектин айланасында изилдөөнүн демилгечиси "Фотожурналисттер союзу" коомдук бирикмеси, "АКМЕНА" бейөкмөт уюму жана "Экоис-Бишкек" коомдук фонду менен биргеликте, Жергиликтүү аракет фондунун LEEP* колдоосу менен долбоордун алкагында жүргүзүлгөн.
*"Коргошунсуз балалык" долбоорунун максаты - Кыргызстандагы боёктордо жана башка керектөөчү товарларда коргошунду жок кылууга багытталган жоболорду киргизүүгө же ишке ашырууга алып келиши мүмкүн болгон иш-чараларды колдоо.
Долбоор тууралуу көбүрөөк маалымат алуу үчүн Фотожурналисттер союзунун директору Владислав Ушаковго ([email protected]) жана долбоордун менеджери Евгения Постновага (postnovae@mаil.ru) кайрылыңыз.
